“Isigqoko sasePanama”—ebonakala ngesimo esiyindilinga, ibhande elijiyile, kanye nezinto zotshani—sekuyisikhathi eside imfashini yasehlobo iyinto ethandwayo. Kodwa nakuba isigqoko sekhanda sithandwa ngenxa yomklamo waso osebenzayo ovikela abagqokile elangeni, lokho abalandeli abaningi abangakwazi ukuthi isigqoko asidalwanga ePanama. Ngokusho kwesazi-mlando semfashini uLaura Beltrán-Rubio, lesi sitayela empeleni sazalelwa esifundeni esisazi namuhla njenge-Ecuador, kanye neColombia, lapho sibizwa khona ngokuthi i-"isigqoko sotshani se-toquilla."
Igama elithi “isigqoko sasePanama” laqanjwa ngo-1906 ngemuva kokuba uMongameli uTheodore Roosevelt ethathwe izithombe egqoke lesi sitayela ngesikhathi evakashele indawo yokwakha iPanama Canal. (Izisebenzi ezazinikwe umsebenzi wokwenza lo msebenzi nazo zazigqoke izigqoko ukuze zizivikele ekushiseni naselangeni.)
Izimpande zalesi sitayela ziqala emuva ezikhathini zangaphambi kwamaHispanic lapho abantu bomdabu esifundeni bathuthukisa amasu okuluka ngotshani lwe-toquilla, olwenziwe ngamahlamvu esundu akhula ezintabeni zase-Andes, ukuze benze amabhasikidi, izindwangu, nezintambo. Ngesikhathi samakoloni ngawo-1600, ngokusho kukaBeltrán-Rubio,"izigqoko zethulwa ngabakoloni baseYurophu…Okwalandela kwaba yinhlanganisela yezindlela zokuluka zamasiko angaphambi kwamaSpanishi kanye nesigqoko sekhanda esasigqokwa ngabaseYurophu."
Phakathi nekhulu le-19, lapho amazwe amaningi aseLatin America ethola inkululeko yawo, lesi sigqoko sagqokwa kabanzi futhi sadalwa eColombia nase-Ecuador."Ngisho nasemidwebo nasemabalazweni asendulo, ungabona ukuthi anjani'd sibonisa abantu abagqoke izigqoko nabathengisi abazithengisayo,"kusho uBeltrán-Rubio. Ngekhulu lama-20, lapho uRoosevelt eyigqoka, imakethe yaseNyakatho Melika yaba umthengi omkhulu we-"Izigqoko zasePanama"ngaphandle kweLatin America. Lesi sigqoko sabe sesithandwa kakhulu futhi saba yindawo yokuzijabulisa efana neyeholide nehlobo, ngokusho kukaBeltrán-Rubio. Ngo-2012, i-UNESCO yamemezela ukuthi izigqoko zotshani ze-toquilla “ziyifa lamasiko elingabonakali lesintu.”
Umsunguli kanye ne-CEO kaCuyana uKarla Gallardo wakhulela e-Ecuador, lapho isigqoko sasiyinto ebalulekile ekuphileni kwansuku zonke.'Kwaze kwaba yilapho esiya e-United States lapho athola khona umbono ongalungile wokuthi lesi sitayela sivela ePanama."Ngashaqeka ukuthi umkhiqizo ungathengiswa kanjani ngendlela engayihloniphi imvelaphi yawo kanye nendaba yawo,"kusho uGallardo."Kunomehluko omkhulu phakathi kokuthi umkhiqizo wenziwa kuphi nokuthi uvelaphi nokuthi amakhasimende azini ngawo."Ukuze kulungiswe lokhu, ekuqaleni kwalonyaka, uGallardo kanye nomsunguli wakhe, uShilpa Shah, baqale i-"Lesi Akusona Isigqoko SasePanama"umkhankaso oqokomisa imvelaphi yesitayela."Empeleni siqhubekela phambili ngalowo mkhankaso ngenhloso yokushintsha igama,"kusho uGallardo.
Ngale kwalo mkhankaso, uGallardo noShah basebenzisane eduze nabakhi bomdabu base-Ecuador, abalwele ukugcina ubuciko bezigqoko zotshani ze-toquilla, naphezu kwezinkinga zomnotho nezenhlalo eziphoqe abaningi ukuba bavale amabhizinisi abo. Kusukela ngo-2011, uGallardo uvakashele idolobha laseSisig, omunye wemiphakathi emidala kakhulu yokuthunga i-toquilla esifundeni, lapho lo mkhiqizo usubambisene khona ukudala izigqoko zawo."Lesi sigqoko'Imvelaphi yakhe ise-Ecuador, futhi lokhu kwenza abantu base-Ecuador baziqhenye, futhi lokho kudinga ukulondolozwa,"kusho uGallardo, ephawula inqubo yokuthunga edinga amahora ayisishiyagalombili ngemuva kwesigqoko esebenza kanzima.
Lesi sihloko sicashunwe ukuze sabelwane ngaso kuphela
Isikhathi sokuthunyelwe: Julayi-19-2024
